Ο εκφοβισμός μπορεί να κάνει τη ζωή των παιδιών πολύ δύσκολη και να προκαλέσει μακροχρόνια προβλήματα υγείας, αλλά οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ισχυρούς τρόπους για να τον καταπολεμήσουν.
Όποιος έχει πέσει θύμα bullying ως παιδί καταλαβαίνει τα συναισθήματα ντροπής που μπορεί να φέρουν αυτού του είδους οι εμπειρίες. Και οι συνέπειες δεν σταματούν εκεί. Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι τα αποτελέσματα του παιδικού εκφοβισμού μπορεί να παραμείνουν για δεκαετίες, με μακροχρόνιες συνέπειες που μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερο κίνδυνο ψυχικής και σωματικής ασθένειας.
Τέτοια ευρήματα οδηγούν ολοένα και περισσότερους εκπαιδευτικούς και επιστήμονες ψυχικής υγείας, στο να αλλάξουν τις απόψεις τους για τον εκφοβισμό – από ένα ¨αναπόφευκτο στοιχείο της ενηλικίωσης¨, σε παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των παιδιών.
Σύμφωνα λοιπόν με την πιο πρόσφατη έρευνα του Harvard Review of Psychiatry, μια γυναίκα που έχει δεχτεί εκφοβισμό ως παιδί, έχει 27 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσει ψυχικές διαταραχές ως ενήλικας. Μεταξύ των ανδρών, ο παιδικός εκφοβισμός είχε ως αποτέλεσμα 18 φορές αύξηση του αυτοκτονικού ιδεασμού ή ακόμα και της ίδιας της πράξης…
Ευτυχώς, η συνεχιζόμενη έρευνα πάνω στο θέμα, μπορεί τώρα να παρέχει αποδεδειγμένες στρατηγικές κατά του εκφοβισμού.
Το Πρόγραμμα Πρόληψης του Εκφοβισμού Olweus είναι ένα από τα πιο ευρέως δοκιμασμένα συστήματα. Αναπτύχθηκε από τον αείμνηστο Σουηδό-Νορβηγό ψυχολόγο Dan Olweus, ο οποίος πρωτοστάτησε σε μεγάλο μέρος της πρώιμης ακαδημαϊκής του έρευνας για τη θυματοποίηση των παιδιών. Το πρόγραμμα βασίζεται στην ιδέα ότι μεμονωμένες περιπτώσεις εκφοβισμού είναι συχνά προϊόν μιας ευρύτερης κουλτούρας που ανέχεται τη θυματοποίηση. Ως αποτέλεσμα, επιχειρεί να αντιμετωπίσει ολόκληρο το σχολικό οικοσύστημα, ώστε η κακή συμπεριφορά να μην μπορεί πλέον να ανθίσει:
- το Πρόγραμμα Olweus ξεκινά με την αναγνώριση του προβλήματος. Για το λόγο αυτό, τα σχολεία θα πρέπει να οργανώσουν μια έρευνα για να ρωτήσουν τους μαθητές σχετικά με τις εμπειρίες τους
- ενθαρρύνει το σχολείο να θέσει πολύ σαφείς κανόνες για αποδεκτή συμπεριφορά – και τις συνέπειες εάν αυτοί παραβιαστούν
- πρέπει να αναγνωριστούν οι τοποθεσίες μέσα στο σχολείο όπου είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί εκφοβισμός και να τις επιβλέπουν τακτικά
- οι ενήλικες πρέπει να λειτουργούν ως θετικά πρότυπα, που ενισχύουν καλές συμπεριφορές και δείχνουν μηδενική ανοχή σε κάθε μορφή θυματοποίησης
- σε επίπεδο τάξης, τα ίδια τα παιδιά να πραγματοποιούν συναντήσεις για να συζητήσουν τη φύση του εκφοβισμού – και τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές που είναι θύματα κακής συμπεριφοράς. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι το μήνυμα κατά του εκφοβισμού θα είναι ριζωμένο στην κουλτούρα του ιδρύματος πλέον
Ο εκφοβισμός δεν αρχίζει ούτε τελειώνει στο σχολείο φυσικά. Οι γονείς και οι φροντιστές πρέπει να είναι σε επιφυλακή για σημάδια προβλήματος. Ο ενήλικας πρέπει να παίρνει στα σοβαρά τις ανησυχίες του παιδιού – ακόμα κι αν φαίνονται ασήμαντες από εξωτερική σκοπιά – διατηρώντας ταυτόχρονα καθαρό μυαλό χωρίς να εκφράζει έντονα συναισθήματα κατά την προσέγγιση.
Η ενηλικίωση σπάνια θα είναι εύκολη: τα παιδιά και οι έφηβοι μαθαίνουν να περιηγούνται στις κοινωνικές σχέσεις και αυτό θα έρθει αρκετές φορές με πόνο και αναστάτωση. Αλλά ως ενήλικες, μπορούμε να κάνουμε πολύ καλύτερη δουλειά στο να διδάξουμε στα παιδιά ότι ορισμένα είδη συμπεριφορών δεν είναι ποτέ αποδεκτά: δεν υπάρχει κανένας υπεύθυνος παρά μόνο οι ίδιοι οι θύτες. Τέτοια μαθήματα θα μπορούσαν να έχουν εκτεταμένο αντίκτυπο στην υγεία και την ευτυχία πολλών επόμενων γενεών.
Πηγές: Ντέιβιντ Ρόμπσον, Harvard Review of Psychiatry, The Olweus Bullying Prevention Program