Οικονομική και ενεργειακή κρίση, πόλεμος, κυρώσεις σε χώρα-υπερδύναμη με την οποία συνδέεσαι άρρηκτα ενεργειακά και εμπορικά ως Ένωση. Φυσιολογικά έχει ξεκινήσει η συζήτηση σχετικά με το κατά πόσο είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τις αξίες μας και με ποιο οικονομικό κόστος προφανώς.
Εκτός από τη Ρωσία όμως η ΕΕ, «συνορεύει» οικονομικά και με την Κίνα. Παρά το γεγονός πως στο παρελθόν έχουν γίνει θεσμικές προσπάθειες -κυρίως μέσω ευρωκοινοβουλίου- για ανάσχεση της αλληλεξάρτησης, η Ευρώπη δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη, προπαντός εξαιτίας του ΄χρηματιστηριακού΄ δεσμού της Κίνας με τις ΗΠΑ. Η Δύση παρότι έφτιαξε οικονομικές γέφυρες, ως όφειλε, με κράτη που θα μπορούσαν να την απειλήσουν εμπορικά, τώρα καλείται να πάρει δύσκολες αποφάσεις.
Είπαμε πως έχει ήδη ξεκινήσει η κουβέντα περί αξιών που πρέπει να υπερασπιστεί η ΕΕ. Χωρίς εκπτώσεις, χωρίς μπρος-πίσω βήματα. Με επιπτώσεις όπου ήδη τη χτυπούν στον πυρήνα. Την ζωτική για την κουλτούρα της, ευημερία των λαών της. Οι κυρώσεις προς τη Μόσχα και οι αυστηρές ματιές προς το Πεκίνο, βρίσκονται στην ορθή κατεύθυνση, όμως θα μπορούσαν να έχουν έρθει πιο ομαλά, πιο προετοιμασμένα και σαφώς νωρίτερα.
Δεν ήταν κάποιο μυστικό οι βλέψεις του Β. Πούτιν μετά το ταραχώδες 2014. Ούτε αυτά που προηγήθηκαν, ούτε και αυτά που ακολούθησαν. Όπως μυστικό δεν είναι πως στην Κίνα υπάρχει καταναγκαστική εργασία. Τρανό παράδειγμα το βαμβάκι ΠΟΠ, το οποίο εξάγει διασφαλίζοντας πως ένα στα πέντε προϊόντα παγκοσμίως το περιέχουν.
Οι συνθήκες που επικρατούσαν στην Ανατολική Ευρώπη, οι ενέργειες Πούτιν και ο εργασιακός μεσαίωνας σε πολλές παραγωγικές δραστηριότητες της Κίνας, ήταν γνωστά. Η Ευρώπη επέλεξε να τα αγνοήσει μπροστά σε ένα βραχυπρόθεσμο σχέδιο κέρδους. Δεν έκανε πόλεμο η Ευρώπη, ούτε καταπάτησε ανθρώπινα δικαιώματα. Όμως στον έλεγχο επιδόσεων για την προάσπιση των αξιών της, πήρε χαμηλό βαθμό, παρά το γεγονός πως λειτουργούσε εντός ορίων «ενός ηθικοοικονομικού fair play».
Καλώς ή κακώς, τώρα βρισκόμαστε εδώ που βρισκόμαστε. Η Δύση έδειξε αντανακλαστικά στις αρχές του έτους απέναντι στον εξωτερικό εχθρό και τώρα είναι η ώρα να διαφυλάξει την παράδοση και τις αξίες του πυρήνα της. Έστω και λίγο πιο αργά από το πρέπον, αφού υποβάθμισε κινδύνους και καταστάσεις. Πώς θα μπορούσε να το κάνει αυτό; Καταρχάς με αλήθεια, χωρίς υποκρισίες και υπεκφυγές.
Σκύβοντας, πρώτον, σαν ασπίδα πάνω από τις κοινωνίες της, ανακουφίζοντάς τες από το «sanctions’ backbone», από την αντίδραση των δράσεων της. Γνωρίζαμε εξαρχής πως κυρώσεις εναντίον γιγάντων κρατών όπως Ρωσία ή Κίνα θα έχουν αντίκτυπο. Οικονομικό και κατά συνέπεια κοινωνικό. Αυτές τις επιπτώσεις μέχρι στιγμής τις αντιμετωπίζουν κυρίως μεμονωμένα οι οικονομικά δυνατές χώρες της Ευρώπης. Ή αν θέλετε οι διπλωματικά πιο απαιτητικές. Υπάρχουν όμως και οι χώρες, οι οποίες δεν έχουν τα οικονομικά θεμέλια για να απορροφήσουν τους κραδασμούς.
Οι αναλύσεις για τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι γνωστές. Εξαιρέσεις όμως έχουν γίνει κατά καιρούς σε έκτακτες περιστάσεις. Αλήθεια, τώρα δεν βρισκόμαστε σε μία κομβική κατάσταση εκτάκτου ανάγκης; Εκεί πρέπει να επενδύσει οριζόντια η ΕΕ για να δείξει πως πρόκειται για την Ευρώπη των λαών, όχι μόνο των κρατών.