Κάτι παραπάνω από μία ποδοσφαιρική νίκη
Όταν ο διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν πήρε τη θέση του δίπλα στον πρόεδρο της FIFA στην έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Κατάρ, σημείωσε μια αξιοσημείωτη αλλαγή στην τύχη του – ακόμη και πριν η ομάδα της Σαουδικής Αραβίας «σοκάρει» τον Κόσμο, νικώντας την Αργεντινή.
Καθισμένος, ακτινοβόλος, στην πιο περίοπτη θέση οποιουδήποτε καλεσμένου στην παγκόσμια αθλητική έκθεση, ο de facto ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας έμοιαζε με κάποιον που επέστρεφε στο κορυφαίο διεθνές επίπεδο.
Υπό τη σκέπη των παγκόσμιων ενεργειακών φόβων και με τις υπερδυνάμεις να επικεντρώνονται στον πόλεμο στην Ουκρανία και τις εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, η γεωπολιτική βαρύτητα επιβεβαιώνεται εκ νέου για τον κορυφαίο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο.
Με την Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα να τον θεωρεί απρόσβλητο από τη δίωξη για τη δολοφονία του Τζαμάλ Κασόγκι το 2018 και να επιδεικνύει δημόσια τη δέσμευσή της στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας προειδοποιώντας για απειλή από το Ιράν, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ φάνηκε να έχει ήδη τιθασεύσει την οργή των ΗΠΑ.
Μόλις πριν κάποιες ημέρε, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν προειδοποίησε για «συνέπειες» αφού κατηγόρησε τον πρίγκιπα Μοχάμεντ για κακή πίστη σχετικά με τις συνομιλίες τους για το πετρέλαιο τον περασμένο Ιούλιο. Εν τω μεταξύ, αυτόν τον μήνα ο πρίγκιπας Μοχάμεντ εμφανίστηκε στη σύνοδο κορυφής για το κλίμα COP27 στο Κάιρο, στη σύνοδο κορυφής της G20 στο Μπαλί και στη σύνοδο κορυφής της APEC στην Μπανγκόκ – όλα πριν από την εμφάνισή του στο Κατάρ. Ο πρίγκιπας, ευρέως γνωστός ως MbS, συνάντησε τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παρίσι τον Ιούλιο και σύντομα θα φιλοξενήσει τον Κινέζο Πρόεδρο στο Ριάντ.
Στα του οίκου του
Σε μια νέα χώρα όπου ο MbS άνοιξε κινηματογράφους, συναυλίες και ευκαιρίες απασχόλησης για νέους Σαουδάραβες, η νίκη σοκ με 2-1 επί της Αργεντινής φαίνεται πιθανό να απογειώσει την εικόνα του.
Είναι πολύ νωρίς για να πούμε ότι ο MbS κέρδισε την πολιτική αποκατάσταση στη Δύση. Παραμένει ένας ανεπιθύμητος επισκέπτης είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες είτε στις περισσότερες χώρες της δυτικής Ευρώπης. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν δήλωσε την Τρίτη ότι η απόφαση ασυλίας δεν αφορούσε σε επανεξέταση της σχέσης της Ουάσιγκτον με τη Σαουδική Αραβία, η οποία ήταν σε εξέλιξη. Όμως, με τις δυτικές οικονομίες να απελπίζονται για ενεργειακή σταθερότητα καθώς ο χειμώνας έρχεται στο βόρειο ημισφαίριο, ο ρόλος του σε κάθε πτυχή των δεσμών με τη Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να παραλειφθεί.
Η ασυλία
Μεταξύ του κυβερνώντος κατεστημένου του Ριάντ, η οργή της Δύσης για τον MbS για τη δολοφονία του Κασόγκι θεωρείται ως ένας τρόπος άσκησης πίεσης στο βασίλειο με πολιτικά κίνητρα, δήλωσε ο πρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου του Κόλπου στη Τζέντα. Ο Κασόγκι, ένας Σαουδάραβας δημοσιογράφος και επικριτής του MbS που αρθρογραφούσε για την Washington Post, σκοτώθηκε στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ ανέφεραν πως ο MbS είχε διατάξει την επιχείρηση, αλλά στο Ριάντ η ευθύνη έπεσε σε ανώτερους αξιωματούχους.
Η απόφαση του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, την περασμένη εβδομάδα ότι ο MbS πληροί τις προϋποθέσεις για ασυλία ως επικεφαλής της κυβέρνησης μετά τον διορισμό του ως πρωθυπουργού, θεωρήθηκε επίσης από τους Σαουδάραβες ως μέρος πολιτικών παιγνίων.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπάθησαν να περιορίσουν τη σημασία και τον ρόλο του βασιλείου σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, αλλά διαπίστωσαν πρώτον ότι αυτός ο στόχος ήταν ανέφικτος και δεύτερον ότι έβλαπτε τα δικά τους συμφέροντα», αναφέρει το Ριάντ. «Έτσι, υπάρχει μια διαδικασία αμερικανικής υποχώρησης από τη λήψη αρνητικών θέσεων προς το βασίλειο».
Όταν οι ΗΠΑ δήλωσαν αυτόν τον μήνα ότι ανησυχούν για μια ιρανική απειλή προς τη Σαουδική Αραβία και δεν θα δίσταζαν να υπερασπιστούν το βασίλειο, ερμηνεύτηκε από ορισμένους διπλωμάτες ως πρωταρχικά ένα μήνυμα καθησυχασμού των ΗΠΑ προς το Ριάντ.
Ιστορικό χαμηλό, για τις σχέσεις Δύσης – Σαουδικής Αραβίας
Οι δεσμοί της Σαουδικής Αραβίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ευρύτερη Δύση εξακολουθούν να βρίσκονται σε ιστορικό χαμηλό σημείο. Κατά τη διάρκεια της έκρηξης του σχιστολιθικού πετρελαίου της τελευταίας δεκαετίας, καθώς η ζήτηση για πετρέλαιο από τη Σαουδική Αραβία μειώθηκε, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρήκαν ευκολότερο να θέσουν κάποια απόσταση μεταξύ τους και ενός συμμάχου του οποίου οι εσωτερικές πολιτικές αμφισβητούνται έντονα.
Η στάση της απέναντι στην αραβική άνοιξη και η αναζήτηση για μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν σε πείσμα των φόβων της Σαουδικής Αραβίας για περιφερειακές απειλές, οδήγησαν το Ριάντ να πιστέψει ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει την ομπρέλα ασφαλείας της στον Κόλπο.
Όταν η Σαουδική Αραβία, κατά συνέπεια, πήρε την ασφάλειά της στα χέρια της με τον πόλεμο στην Υεμένη, θεώρησε τη δυτική κριτική ως υποκριτική. Εν τω μεταξύ, στη Δύση, οι φόβοι της Σαουδικής Αραβίας για το Ιράν θεωρήθηκαν υπερβολικοί, ο πόλεμος στην Υεμένη θεωρήθηκε ως μια εύκολη επίθεση σε έναν εξαθλιωμένο γείτονα και ο MbS ως δεσποτικός υβριστής μετά τη δολοφονία του Κασόγκι.
Φαίνεται αμφίβολο πως αυτές οι απόψεις θα αλλάξουν πολύ.
Αλλά καθώς ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων και η ενεργειακή κρίση έρχονται και πάλι να καθορίσουν την παγκόσμια πολιτική σκηνή, μπορεί να θεωρηθεί συμφέρον να αφήσουν στην άκρη τις μνησικακίες. Προς το παρόν…