Την ώρα που στην Ελλάδα η Δικαιοσύνη χάνει σε αξιοπιστία και κερδίζει σε απαξίωση, κάπου στις Ευρώπες εισαγγελείς κάνουν τη δουλειά τους. Κι αυτή η… αυθάδεια φαίνεται πως έχει ενοχλήσει ιδιαίτερα το επιτελείο της Νέας Δημοκρατίας.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, θεσμός σχετικά νέος αλλά δραστήριος, έχει στήσει υπηρεσιακό camp εξω από το Μαξίμου και γενικά ξεκινά έρευνες, ζητά στοιχεία για υποθέσεις ευρωπαϊκών κονδυλίων, αγγίζει πρόσωπα που εδώ έχουν καθεστωτικό αλεξίσφαιρο. Και ξαφνικά, το αφήγημα «δεν υπάρχει τίποτα» γίνεται «συνωμοτούν οι ξένοι».Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα, η Δικαιοσύνη ασφυκτιά. Όχι από backlog, αλλά από πίεση.
Πίεση για να κουκουλώσει, να ξεχάσει, να “διαχειριστεί” υποθέσεις με πολιτικό κόστος. Από τα Τέμπη μέχρι το Predator, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι τα golden boys, από τις παρακολουθήσεις μέχρι τις απευθείας αναθέσεις, η ποινική διαδικασία δεν πατάει γκάζι.
Η διαφορά είναι απλή. Εκεί έξω, υπάρχουν όρια. Εδώ μέσα, υπάρχουν μόνο σύνορα.Ο Έλληνας πολίτης βλέπει έναν εισαγγελέα στο εξωτερικό να ανοίγει φακέλους που εδώ μένουν στα συρτάρια. Να ξεκινά προκαταρκτικές που εδώ χαρακτηρίζονται «σκευωρίες». Να καλεί μάρτυρες, να ζητά έγγραφα, να ερευνά, χωρίς να χτυπά το τηλέφωνο του Μητσοτάκη.«Έξω πάμε καλά», λοιπόν. Και αυτό είναι το πρόβλημα.
Γιατί το ελληνικό κράτος δεν θέλει να πάμε καλά έξω, αν δεν πάμε καλά μέσα. Αν δεν μπορεί να ελέγχει και τους έξω, να συγκαλύπτει, να διορίζει, να εκβιάζει. Η ανεξάρτητη ευρωπαϊκή δικαιοσύνη είναι πρόβλημα για ένα καθεστώς που έχει μάθει να μην λογοδοτεί, να μην απολογείται και κυρίως: να μην φοβάται.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται αιφνιδιασμένη – όχι επειδή έχει κάτι να φοβηθεί, αλλά επειδή δεν είχε συνηθίσει κάποιος να τη ρωτάει. Ο φόβος δεν είναι νομικός. Είναι πολιτικός. Γιατί αν ανοίξει η πόρτα της ευθύνης, τότε δεν θα μείνει κανείς μέσα. Ούτε υπουργός. Ούτε φίλος υπουργού. Ούτε κουμπάρος του φίλου του υπουργού.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κάνει κάτι απλό: λειτουργεί σε ένα σύστημα όπου το τηλέφωνο της εξουσίας δεν είναι το ανώτατο δικαστήριο. Και αυτή η απλότητα είναι επαναστατική για μια χώρα που έχει μάθει στη σιωπή και στη «διακριτικότητα».Όχι, δεν είναι ότι εδώ δεν έχουμε Δικαιοσύνη. Έχουμε. Αλλά είναι δεμένη πισθάγκωνα και της έχουν βάλει φίμωτρο. Πότε με το επιχείρημα της “σταθερότητας”, πότε με το φόβο του “λαϊκισμού”, πότε με το δάχτυλο της εκτελεστικής εξουσίας να δείχνει τι πρέπει να δει.
Η σύγκρουση λοιπόν δεν είναι τεχνική. Είναι αξιακή. Κράτος δικαίου ή κράτος Μητσοτάκη.
Δεν έχει και τα δύο. Δεν γίνεται να θες ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και να απορρίπτεις ευρωπαϊκό έλεγχο. Δεν γίνεται να κορδώνεσαι για το “η Ελλάδα επιστρέφει στην Ευρώπη” και να θες Ευρώπη χωρίς Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, Ευρώπη χωρίς έλεγχο, χωρίς Δικαιοσύνη.
Αν “έξω πάμε καλά”, είναι γιατί έξω κάποιοι κάνουν αυτό που εδώ έχουμε ξεχάσει: Να θεωρούμε τη Δικαιοσύνη θεσμό – κι όχι εργαλείο.