Αρκετοί είναι οι λόγοι που προκαλούν ερωτηματικά για την πορεία της οικονομίας και τις αντοχές της κοινωνίας το επόμενο διάστημα. Αντικειμενικές δυσκολίες, εξωγενείς παράγοντες και πολιτικές επιλογές δείχνουν έναν δύσβατο δρόμο.
Πόλεμος στην Ουκρανία. Σχεδόν ένα μήνα μετά την εισβολή της Ρωσίας, η ανθρωπιστική κρίση προκαλεί τρόμο. Όπως επίσης και το ντόμινο των επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία. Το χειρότερο σενάριο επαληθεύεται όσον αφορά στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας καθώς τα τελευταία 24ωρα οι διπλωματικές οδοί στενεύουν επικίνδυνα.
Δημοσιονομική ασφυξία. Μπορούμε να μιλάμε για μία νέα κρίση χρέους; Η χώρα μας τη στιγμή που εξήλθε από τη σκληρή επιτήρηση των μνημονίων κλήθηκε να αντιμετωπίσει μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα τις επιπτώσεις της πανδημίας αλλά το σκληρό αποτύπωμα μίας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης η οποία έδειξε τα δόντια της αρκετούς μήνες πριν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το ελληνικό χρέος υπολογίζεται πλέον στα 350 δισεκατομμύρια σε απόλυτο αριθμό ενώ ξεπέρασε το 205% επί του ΑΕΠ.
Πληθωρισμός. Οι εκτιμήσεις της ΤτΕ μιλούν για 8% τον Μάρτιο και προβλέπεται διψήφιο νούμερο σύντομα. Δεν διαφαίνεται παράγοντας ή ισχυρή πολιτική παρέμβαση, για να ανακοπεί το κύμα της ακρίβειας για την ώρα. Δεν μπορώ να γνωρίζω ποιο είναι το πραγματικό δημοσιονομικό περιθώριο, είναι σίγουρα στενό. Ωστόσο πιστεύω πως το παράδειγμα χωρών που μειώνουν -προσωρινά- τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και αυξάνουν τους μισθούς με σκοπό να τονώσουν την εσωτερική οικονομία, δεν πρέπει να μας αφήνει αδιάφορους. Η απάντηση σε αυτό είναι προφανής: Δεν είναι σοφό να διορθώσουμε ένα πρόβλημα προκαλώντας ένα νέο. Το ζητούμενο αυτή τη στιγμή είναι να φρενάρει κάπως η αύξηση σε όλα σχεδόν τα προϊόντα και υπηρεσίες που χρησιμοποιούμε καθημερινώς, διότι κατόπιν δεν θα έχουμε ένα ή δύο προβλήματα να αντιμετωπίσουμε, αλλά πολλά. Σε οικονομικό επίπεδο και σε όρους κοινωνικής συνοχής και ηρεμίας.
Πανδημία. Μεταλλάξεις υπομεταλλάξεις και διασπορά καλά κρατούν. H θετικότητα των αποτελεσμάτων στα τεστ ανίχνευσης covid-19 αγγίζει το 23%, ενώ ο μ.ό. κρουσμάτων αυξάνεται ραγδαία τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση στις ΜΕΘ, δυστυχώς ο αριθμός των απωλειών μένει υψηλός. Υπάρχει η συγκρατημένη αισιοδοξία πως η αναζωπύρωση των κρουσμάτων δεν θα φέρει πολλές εισαγωγές αλλά αυτό πρέπει να το δούμε και στην πράξη.
Κόκκινα δάνεια και οφειλές. Η ΑΑΔΕ αποτιμά πως οι φόροι που έμειναν απλήρωτοι, αυξήθηκαν τον Φεβρουάριο κατά 803 εκ. ευρώ και το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο αγγίζει τα 113 δισ. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, αύξηση κατά 7,5 δισεκατομμύρια κατέγραψε κατά το 4ο τρίμηνο του 2021 η ονομαστική αξία των εσωτερικών δανείων που διαχειρίζονται τα funds.
Όλα τα παραπάνω μου δείχνουν πως βαδίζουμε σε μία λεπτή γραμμή, σε μία ισορροπία φόβου και τρόμου με τη μνημονιακή λιτότητα να είναι νωπή και τις διάδοχες κρίσεις να προκαλούν ζητήματα επιβίωσης. Για την επιχειρηματικότητα, τον πρωτογενή τομέα, την ιδιωτική πρωτοβουλία.
Ο Αμερικανός οικονομολόγος Γ. Ντάντλεϊ έγραφε στο Bloomberg προ λίγων μηνών: «το τρέχον έτος είναι πιθανό να αποδειχθεί πολύ δύσκολο για εκείνες τις χώρες χαμηλού εισοδήματος και αναδυόμενων αγορών οι οποίες υπήρξαν μεγάλοι δανειολήπτες στην αγορά κρατικού χρέους. Μια σειρά από κρίσεις οι οποίες να επικεντρώνονται σε αυτές τις χώρες φαντάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Τώρα είναι η ώρα να εφαρμόσουμε μια παγκόσμια ατζέντα διαφάνειας προτού το επόμενο κύμα άτακτων χρεοκοπιών απειλήσει με μια νέα γενικευμένη κρίση χρέους.»
Οι λέξεις κλειδιά στην εκτίμηση του Ντάντλεϊ είναι «κύμα άτακτων χρεοκοπιών». Υπόθεση που παραπέμπει στην κρίση που ξέσπασε το 2008 και μέσα σε δύο χρόνια είχε επηρεάσει και τη χώρα μας με τα γνωστά επακόλουθα…