Οι Βρυξέλλες συμφώνησαν προχτές με την «Ιβηρική εξαίρεση», επιτρέποντας στην Ισπανία και την Πορτογαλία να συγκρατήσουν τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Το μέτρο αυτό θα επιτρέψει μεγάλη μείωση του ενεργειακού κόστους. Ωφελημένη και η Γαλλία που εισάγει ενέργεια από την Ιβηρική.
Με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ισπανία και Πορτογαλία αποσυνδέουν την τιμή του φυσικού αερίου από αυτή της ηλεκτρικής ενέργειας για τους επόμενους 12 μήνες. Η «πολιτική συμφωνία επί της αρχής» μεταξύ Μαδρίτης Λισσαβόνας και Βρυξελλών, επιτρέπει τη δημιουργία ενός προσωρινού μηχανισμού που θα περιορίζει την τιμή του φυσικού αερίου κατά μέσο όρο στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση στο μισό των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας για το 40% περίπου των Ισπανών και Πορτογάλων καταναλωτών με ρυθμιζόμενες τιμές.
Για να κατανοήσουμε τη βαθιά ανάσα που θα πάρουν τα νοικοκυριά στην Ιβηρική, αρκεί να αναφέρουμε πως η τιμή της μεγαβατώρας για την Ελλάδα, με βάση τα σημερινά δεδομένα της ΡΑΕ για τη δυναμική διαμόρφωση των τιμών της επόμενης ημέρας είναι 252 ευρώ. Πενταπλάσια δηλαδή της τιμής που πέτυχαν Πορτογαλία και Ισπανία.
Τα κράτη μέλη της ΕΕ εμπορεύονται ηλεκτρική ενέργεια σύμφωνα με μια αγορά χονδρικής που βασίζεται σε ένα σύστημα οριακής τιμολόγησης, που στην πράξη σημαίνει ότι όλοι λαμβάνουν την ίδια τιμή για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν ανεξάρτητα από τον τρόπο παραγωγής αυτής. Στη συνέχεια, η τιμή καθορίζεται από τον πιο ακριβό τρόπο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Μαδρίτη και Λισσαβόνα ήδη από το περασμένο καλοκαίρι, είχαν τονίσει τους κινδύνους που εμποιούσε η ραγδαία αύξηση στις τιμές ενέργειας. Θέτοντας τους προβληματισμούς τους στα Eurogroup του Φθινοπώρου αλλά και στις Συνόδους Κορυφής, οι αξιωματούχοι των δύο χωρών ήρθαν αρκετές φορές σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες τους τελευταίους μήνες.
Η Ισπανία και η Πορτογαλία, εξαρτώμενες λιγότερο από το ρωσικό φυσικό αέριο, αφού εισάγουν κυρίως από την Αλγερία, ενώ έχουν και υψηλό ποσοστό παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, κατάφεραν τη συμφωνία βασιζόμενες σε δύο κυρίως αρχές.
Η πρώτη αφορά στη μείωση της τιμής του φυσικού αερίου και του λιγνίτη για τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς στα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον πρώτο μήνα. Οι δύο κυβερνήσεις είχαν ζητήσει 10 ευρώ λιγότερα, δηλαδή 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Στο επόμενο διάστημα η Επιτροπή ορίζει η τιμή να αυξάνεται σταδιακά, μέχρι να φτάσει τα 50 ευρώ/MWh, για τους επόμενους 12 μήνες που θα διαρκέσει αυτή η εξαίρεση έκτακτης ανάγκης για τους Ίβηρες.
Η δεύτερη αρχή ήταν και αυτή που προκαλούσε, όπως προαναφέραμε και τις εντονότερες συγκρούσεις με την Ευρωπαϊκή επιτροπή και σχετίζεται με την πώληση ηλεκτρικού ρεύματος από τις δύο χώρες προς το εξωτερικό. Η συμφωνία εντέλει προβλέπει ότι τόσο οι Ισπανοί και Πορτογάλοι καταναλωτές όσο και οι εισαγωγείς (πχ Γαλλία) θα «παίρνουν» την ίδια τιμή χωρίς προσαυξήσεις.
Με αυτούς τους τρόπους η Πορτογαλία και η Ισπανία αμύνονται στον ενεργειακό πόλεμο που κήρυξε η Ρωσία στην Ευρώπη διακόπτοντας τις ροές φυσικού αερίου προς την Πολωνία και τη Βουλγαρία – αρχικά. Και όλα αυτά τη στιγμή που εταιρίες – εισαγωγείς αερίου από τη Ρωσία, με έδρα χώρες της Ε.Ε. ξεκινούν να υποκύπτουν στους εκβιασμούς της Μόσχας και να πληρώνουν σε ρούβλι τις ενεργειακές εισαγωγές τους! Γεγονός που σχολίασε σε έντονος ύφος η Πρόεδρος της Κομισιόν, Φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας πως αποτελεί παραβίαση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.